Wprowadzenie
Inspiracją do napisania niniejszej analizy historycznej jest sytuacja w Europie Zachodniej gdzie polityka tolerancji stała się paradoksalnie asumptem do kneblowania niewygodnych poglądów i cenzury. Treści niezgodne z oficjalną linią rządzących elit Unii Europejskiej są blokowane, kneblowane czy nawet karane przez systemy prawne demokratycznych ponoć państw. Inaczej traktowane jest ponadto szydzenie czy też hejt w stosunku do chrześcijan, a inaczej w stosunku do Żydów czy też Arabów. Algorytmy platformy internetowej Youtube potrafią demonetyzować i cenzurować niewygodne treści a ich twórcy są zmuszeni do porozumiewania się koalangiem.
Niniejszy artykuł jest analizą historyczną, dotyczącą tolerancji wobec mniejszości religijnych w Rzeczpospolitej szlacheckiej. Datą początkową rozważań jest 1517 r. gdy Marcin Luter ogłosił swoje słynne 95 tez, wzywając do dysputy nad nimi i przybił je w przedsionku kościoła zamkowego w Wittenberdze – wtedy to rozpoczęła się reformacja. Końcową cezurą jest I rozbiór Polski z 1772 r. do czego doprowadziła sprawa dysydencka i zawiązana w tym wypadku w obronie praw katolików Konfederacja Barska.
Przedmiotem badań są kwestie tolerancji religijnej i związane z nimi funkcjonowanie w organizmie państwowym I Rzeczpospolitej mniejszości religijnych. Ze względu na ograniczenie objętości artykułu skupiono się jedynie na kilku aspektach z zaproponowanego działu historii Polski.
Biorąc pod uwagę skomplikowaną historię Polski w Europie środkowo-wschodniej, twierdzę, że migracje ludności obcej religijnie i kulturowo a także konwersje religijne to zjawisko powszechne, znane od setek lat. Przybywając do Polski od XVI w. protestancka ludność z zachodniej Europy stanowiła wartościowy element rozwijającego się Królestwa Polskiego dając nam licznych naukowców, duchownych, kupców, mieszczan itp. Także szlachta polska i litewska konwertowała się wybierając atrakcyjne według nich, obce (modne) religie z zachodniej Europy. W realiach I RP liczne mniejszości religijne były jednakże (poza szansami rozwojowymi) także zagrożeniem dla spoistości państwa.
Celem artykułu jest wykazanie, że w polityka tolerancji religijnej w Polsce była pomimo zdarzających się incydentów, zatargów, prześladowań dość powszechna. W kraju nad Wisłą nie zdarzyły się pogromy innowierców o skali znanej z zachodniej Europy. Wynikało to z polityki polskich władców, którzy dbali o to by podziały religijne nie destabilizowały państwa polskiego oraz tolerancji całego systemu politycznego.